سيد محمد على ايازى
27
كاوشى در تاريخ جمع قرآن ( فارسى )
دليل بر آن است كه آن چه هم اكنون در دست مردم است دقيقا همان چيزى است كه خداوند نازل كرده است . » « 1 » سيد مرتضى نيز از روايات ختم قرآن همين استفاده را كرده است و براى اثبات تأليف و ترتيب موجود ختم جمعى از صحابه را ياد آور شده است . « 2 » براى اينكه با اين سه دسته از اخبار آشنا شويد به نمونهاى از آنها اشاره مىكنيم : دسته اول : رواياتى كه با تعبير ختم قرآن نيامده ، اما براى قرآن ابتدا و انتهايى فرض شده است ، مثل آن چه ترمذى از پيامبر نقل مىكند : « احب الأعمال إلى الله الحال المرتحل ، الذى يضرب من اول القرآن الى آخره كلما حلّ ارتحل » « 3 » بهترين اعمال در پيشگاه خداوند عمل كسى است كه قرآن را از آغاز شروع كند و تا فرجام به پايان رساند و هر چه پيش مىرود راهى را پيموده است . در اين حديث ، شروع قرآن به مسافرى تشبيه شده كه از راهى كه آمده دوباره به مقصد باز مىگردد ، و مبدء و مقصد دارد ، آغاز و انجام و ابتدا و انتها دارد و اين فرض در صورتى استى كه قرآن ترتيبى معين و نظمى مشخص داشته باشد . همچنين روايت ديگرى از پيامبر نقل شده است : « من شهد فاتحة الكتاب حتى يستفتح ، كان كمن شهد فتحا في سبيل اللّه ، و من شهد خاتمه حين يختمه كان كمن شهد الغنائم » « 4 »
--> ( 1 ) صدوق ، اعتقادات صدوق / 84 ، مؤتمر العالمى بمناسبة ذكرى الفية شيخ المفيد ، مصنفات الشيخ المفيد ، ج 5 . ( 2 ) رساله طرابلسيات به نقل از مجمع البيان ، ج 1 / 15 . ( 3 ) كلينى ، اصول كافى ، ج 2 / 605 ، الاتقان ، ج 1 / 111 ؛ ابطحى ، محمد باقر ، جامع الاخبار و الآثار ، ج 1 / 337 . ( 4 ) كنز العمال ، ج 1 / 482 ؛ زركشى ، ج 2 / 102 .